Koroner Arter Bypass Greftleme (CABG)

Koroner Arter Bypass Greftleme Nedir?

Koroner arter bypass greftleme (CABG), diğer adıyla kalp bypass ameliyatı, kalbe giden kan akımını artırmak için yapılan bir cerrahi işlemdir. Kalbe kan taşıyan koroner arterler daraldığında veya tıkandığında bu ameliyat gerekli olabilir.

Doktorunuz, koroner kalp hastalığınız varsa kalp krizi riskini azaltmak için bu ameliyatı önerebilir. Ayrıca şiddetli bir kalp krizini tedavi etmek amacıyla acil durumlarda da uygulanabilir.

CABG ameliyatında, vücudun başka bir bölgesinden alınan sağlıklı kan damarları kullanılır ve bunlar tıkalı damarın üst ve alt kısmına bağlanır. Böylece kanın daralmış veya tıkanmış koroner arterleri bypass ederek kalbe ulaşmasını sağlayan yeni bir yol oluşturulur.

Bu işlem için kullanılan damarlar genellikle:

Göğüs veya koldan alınan arterler
Bacaklardan alınan venler olur.

Ameliyat nasıl yapılır?

Geleneksel “açık kalp” CABG ameliyatında, kalp geçici olarak durdurulur ve kalp-akciğer makinesi ameliyat sırasında kanın vücutta dolaşmasını sağlar. Bu yöntem hâlâ en yaygın kullanılan tekniktir.

Bununla birlikte bazı hastalarda “off-pump” CABG adı verilen yöntem uygulanabilir. Bu teknikte kalp durdurulmaz ve ameliyat çalışan kalp üzerinde gerçekleştirilir.

Ameliyat sonrası süreç ve riskler

Her cerrahi işlemde olduğu gibi CABG ameliyatının da bazı riskleri ve olası komplikasyonları vardır.

Ameliyat sonrası iyileşme sürecinde doktorunuz:

İlaç tedavisi
Kalp dostu yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir.

Bu öneriler:

Belirtilerinizi azaltmaya,
Koroner arter hastalığınızı tedavi etmeye,
Kan pıhtısı gibi komplikasyonları önlemeye yardımcı olur.

Doktorunuz ayrıca gelecekte yeni damar tıkanıklıkları veya başka kalp sorunları riskini azaltmak için yapabileceğiniz yaşam tarzı değişiklikleri hakkında da sizi bilgilendirecektir.

Kimler Koroner Arter Bypass Greftleme (CABG) Ameliyatına İhtiyaç Duyabilir?

Koroner arter bypass greftleme (CABG), kalbe oksijen açısından zengin kan taşıyan koroner arterlerde plak birikmesi sonucu oluşan tıkayıcı koroner kalp hastalığını tedavi etmek için kullanılır.

Sizin için CABG ameliyatının uygun olup olmadığına kalp ekibinizle birlikte karar verilir. Bu ekip genellikle şunları içerir:

Kardiyolog (kalp hastalıkları uzmanı)
Kalpdamar cerrahı

Ameliyat her hasta için en iyi seçenek olmayabilir. Genel sağlık durumunuza ve diğer hastalıklarınıza bağlı olarak ekibiniz perkütan koroner girişim (PCI) adı verilen alternatif bir tedavi önerebilir.

PCI, genellikle balon anjiyoplasti ve stent yerleştirilmesini içeren bir işlemdir. Bu yöntem cerrahi değildir ancak damar içinde yapılan girişimsel bir işlemdir ve damarı genişleterek kan akımını artırmayı amaçlar.

CABG ameliyatından kimler fayda görebilir?

Aşağıdaki durumlara sahip kişiler CABG ameliyatından fayda görebilir:

İlaç tedavisi ile geçmeyen anjina (göğüs ağrısı) olan koroner kalp hastalığı veya ritim bozukluğuna bağlı kalp durması öyküsü
Diyabet hastalığı
PCI ile uygun şekilde tedavi edilemeyen koroner arter hastalığına bağlı kalp krizi
Birden fazla koroner arterde tıkanıklık veya sol ana koroner arterde (left main) büyük miktarda plak birikimi ve bunun PCI ile tedavisinin zor olması
Kalbin kan pompalama kapasitesini etkileyen ciddi kalp yetmezliği

Bu durumlarda CABG ameliyatı, kalp kasına giden kan akımını artırarak semptomları azaltabilir ve kalp krizi riskini düşürebilir.

Ameliyata Hazırlık

Koroner arter bypass ameliyatı (CABG) önceden planlanabilir ya da kalp krizinden sonra gelişen ciddi kalp yetmezliği gibi acil durumlarda uygulanabilir. Ameliyatınız planlı ise, doktorunuzla ameliyat öncesinde neler beklemeniz gerektiği ve nasıl hazırlanmanız gerektiği hakkında konuşmanız önemlidir.

Doktorunuza sorabileceğiniz bazı önemli sorular şunlardır:

Hangi ilaçları bırakmanız gerektiği ve ne zaman bırakmanız gerektiği (takviyeler ve bitkisel ürünler dahil)
Hangi ilaçlara başlamanız gerektiği ve ne zaman başlamanız gerektiği
Ameliyat öncesi nasıl banyo yapmanız gerektiği (özel bir antiseptik sabun kullanmanız gerekip gerekmediği)
Ameliyattan önce ne zaman yemek ve içmeyi bırakmanız gerektiği
Hastaneye ne zaman gelmeniz gerektiği ve nereye başvurmanız gerektiği
Ameliyat sonrası ve iyileşme döneminde nelerle karşılaşabileceğiniz

Doktorunuz, CABG ameliyatından önce koroner kalp hastalığınızın ne kadar ciddi olduğunu ve koroner arterlerdeki daralmanın yerini belirlemek için kalp görüntüleme testleri veya girişimsel işlemler kullanabilir.

Eğer CABG ameliyatı olmanız gerekiyorsa, ameliyata nasıl hazırlanmanız gerektiğini doktorunuzla ayrıntılı şekilde konuşmanız önemlidir.

Doktorunuz ayrıca sizinle mevcut tedavi seçeneklerini, ameliyatın risklerini ve ameliyat sırasında veya sonrasında gelişebilecek olası komplikasyonları da değerlendirecektir.

Tedaviniz hakkında en doğru kararı verebilmek için aklınızdaki tüm soruları doktorunuza sormaktan çekinmeyin.

Ameliyat Sırasında Neler Beklenir?

Koroner arter bypass ameliyatı (CABG) sırasında cerrahi ekip, vücudunuzun başka bir bölgesinden bir veya daha fazla sağlıklı damar alır ve bunu kalpteki tıkanmış koroner arterin üst ve alt kısmına bağlar. Böylece kanın tıkanıklığı bypass ederek kalbe ulaşabileceği yeni bir yol oluşturulur.

CABG ameliyatı üç farklı şekilde yapılabilir:

Geleneksel CABG: Göğüs açılır ve kan dolaşımı için kalp-akciğer makinesi kullanılır.
Off-pump CABG: Göğüs açılır ancak kalp-akciğer makinesi kullanılmaz.
Minimal invaziv CABG: Göğüste küçük kesiler yapılır ve genellikle makine kullanılmaz.

Kalp Cerrahisi Ekibi

Ameliyat sırasında görev alan ekip genellikle şunlardan oluşur:

Kalpdamar cerrahı: Kalp üzerinde cerrahi işlemi gerçekleştirir
Anestezi uzmanı: Ameliyat öncesinde sizi uyutur, solunum cihazına bağlar ve ameliyat boyunca yaşamsal bulgularınızı takip eder
Perfüzyonist: Kalp-akciğer makinesini yönetir
Hemşireler ve diğer cerrahlar: Ameliyat boyunca destek sağlar

Geleneksel CABG Ameliyatı

Geleneksel CABG en yaygın uygulanan yöntemdir. Tıkalı damar sayısına bağlı olarak ameliyat genellikle 3–6 saat sürer.

Ameliyat sürecinde:

Ameliyat öncesinde damar yolundan (IV) ilaçlar verilir ve uyutulursunuz.
Solunumunuzu desteklemek için ventilatöre bağlanırsınız.
Cerrah göğsün ortasından bir kesi yapar ve göğüs kemiğini (sternum) açarak kalbe ulaşır.
Kalp geçici olarak ilaçlarla durdurulur.
Bu sırada kalp-akciğer makinesi kanı oksijenlendirir ve vücuda pompalar.

Kalp-akciğer makinesi nasıl çalışır?

Kalpten gelen oksijensiz kan tüpler aracılığıyla makineye gider.
Makine kandan karbondioksiti uzaklaştırır ve oksijen ekler.
Oksijenlenmiş kan tekrar vücuda pompalanır.

Cerrah daha sonra:

Bacak, kol, mide veya göğüsten bir damar çıkarır.
Bu damar tıkalı koroner arterin önüne ve arkasına bağlanarak yeni bir kan yolu (greft) oluşturur.
Kaç damarın bypass edileceğine göre birden fazla greft kullanılabilir.

Greftleme tamamlandıktan sonra:

Kalp tekrar çalıştırılır (çoğu zaman kendiliğinden, bazen küçük elektrik şokları ile).
Göğüs kemiği tel ile tekrar birleştirilir.

Off-Pump CABG (Çalışan Kalpte Bypass)

Bazı durumlarda kalp durdurulmadan ameliyat yapılabilir. Buna off-pump CABG denir çünkü kalp-akciğer makinesi kullanılmaz.

Kalp, özel mekanik cihazlarla sabitlenir.
Cerrahlar çalışan kalp üzerinde bypass yapar.

Bu yöntem cerrahi açıdan daha zordur çünkü kalp atmaya devam eder. Ancak bazı hastalarda daha güvenli olabilir. Özellikle:

İleri yaş hastalar
Ventrikül fonksiyon bozukluğu olanlar
Diyabet hastaları
Böbrek hastalığı olanlar
Kronik akciğer hastalığı olanlar

Bu yöntem “beating-heart bypass surgery” olarak da adlandırılır.

Minimal İnvaziv CABG

Bazı hastalarda bypass ameliyatı açık kalp ameliyatı yapılmadan gerçekleştirilebilir.

MIDCAB (Minimally Invasive Direct CABG)

Göğüs kemiği kesilmez.
Sol göğüs tarafında küçük bir kesi yapılır.
Cerrah kaburgalar arasından kalbe ulaşır.
Genellikle off-pump yapılır.

Robotik CABG

Greft yerleştirme işlemi robotik sistemle yapılır.
Cerrah robotu bilgisayar üzerinden kontrol eder.
Göğüste sadece küçük delikler açılır.
Bazen kalp-akciğer makinesi kullanılabilir.

Hibrit Bypass Cerrahisi

Bir ana koroner arter için bypass yapılır.
Diğer tıkalı damarlar stent ile tedavi edilir.
Bu yöntem genellikle klasik bypassın uygulanamadığı hastalarda tercih edilir.

Olası Riskler

Kalp ekibiniz ameliyat öncesinde ve sonrasında oluşabilecek riskler hakkında sizi bilgilendirir. Olası sorunlar erken fark edilmesi için ameliyat sonrası yakından takip edilirsiniz.

Acil bypass yapılan hastalarda veya başka ciddi hastalıkları olan kişilerde risk daha yüksek olabilir.

Olası ciddi komplikasyonlar şunlardır:

Aritmi (kalp ritim bozukluğu) – genellikle geçicidir
Kanama – bazen tekrar ameliyat gerekebilir
Kalp krizi
Enfeksiyon – kesi yerinde veya göğüs içinde oluşabilir
Böbrek yetmezliği
İnme

Bazı hastalarda ayrıca:

Geçici kafa karışıklığı
Düşünme ve konsantrasyon sorunları
Geçici hafıza kaybı
Görme sorunları
Konuşma bozukluğu görülebilir.

Bu durum ameliyat sonrası bilişsel gerileme (Postoperative Cognitive Decline – POCD) olarak adlandırılır. Genellikle kısa süreli olur ve nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ameliyat öncesindeki hastanın genel sağlık durumu da bu durumda rol oynayabilir.

Ameliyat Sonrası İyileşme

Hastanede İyileşme

Koroner arter bypass ameliyatından (CABG) sonra genellikle hastanede yaklaşık 1 hafta kalırsınız. Eğer başka işlemler yapılmışsa veya komplikasyon gelişirse hastanede kalış süresi daha uzun olabilir.

İlk gün veya iki gün boyunca yoğun bakım ünitesinde (ICU) kalırsınız. Bu süreçte sağlık ekibi şunları yapabilir:

Göğüs bölgesine ve greft alınan yerlere bandaj uygulamak
Göğüs boşluğundaki sıvıyı ve mesanedeki idrarı boşaltmak için tüpler yerleştirmek
Kalp ritmini izlemek için elektrokardiyogram (EKG) cihazına bağlamak
Gerekirse geçici kalp pili, bazı durumlarda implantabl kardiyoverter defibrilatör (ICD) yerleştirmek
Kan dolaşımını desteklemek ve kan pıhtısı oluşumunu önlemek için kompresyon çorapları vermek
Ağrı kontrolü, kan pıhtısını önleme, ritim bozukluklarını azaltma ve kolesterol düzeylerini kontrol etme amacıyla ilaçlar vermek
Oksijen tedavisi uygulamak (burun kanülü veya maske ile)
Kalp hızı, kan basıncı ve oksijen düzeyi gibi yaşamsal bulguları izlemek

Hastaneden taburcu olduktan sonra tam iyileşme genellikle 6–12 hafta sürer. Minimal invaziv bypass ameliyatı olan kişilerde iyileşme süresi genellikle daha kısa olur.

Evde İyileşme Süreci

Taburcu olduktan sonra ilaçlarınızı düzenli kullanmaya devam etmeniz gerekir. CABG sonrası sağlıklı kalabilmek için doktorunuzla düzenli iletişim içinde olmanız önemlidir.

Kısa Dönem Yan Etkiler Ameliyat sonrası sık görülen ve genellikle 4–6 hafta içinde geçen belirtiler şunlardır:

Cerrahi kesi bölgesinde göğüs ağrısı
Kabızlık
İyileşen kesilerde rahatsızlık veya kaşıntı
İştahsızlık
Duygudurum değişiklikleri veya depresyon
Omuz ve üst sırt bölgesinde kas ağrısı veya sertlik
Uyku sorunları ve aşırı yorgunluk
Greft için damar alınan bölgede şişlik

Kullanılabilecek İlaçlar

Doktorunuz ameliyat sonrası kullanmanız gereken ilaçları sizinle ayrıntılı şekilde konuşacaktır.

Kan basıncı ilaçları: Yüksek tansiyonu kontrol eder.
Aritmi ilaçları: CABG sonrası kalp ritim bozukluğu riskini azaltır.
Kan sulandırıcılar / antiplatelet ilaçlar:
- Aspirin
- Klopidogrel
- Bu ilaçlar greftte veya vücudun başka yerlerinde kan pıhtısı oluşumunu önlemeye yardımcı olur. Ancak bazı hastalarda kanama riski oluşturabilir.
Diüretikler: Vücuttaki fazla sıvıyı azaltır.
Statinler: Kanda bulunan kolesterol ve lipid düzeylerini düşürerek plak oluşumunu azaltır. Eğer daha önce statin kullanmıyorsanız doktorunuz ameliyat öncesinde veya sonrasında başlamanızı önerebilir.

Sağlıklı Yaşam Tarzı Değişiklikleri

CABG ameliyatından sonra kalp sağlığını korumak için yaşam tarzı çok önemlidir. Doktorunuz şu alışkanlıkları önerir:

Kalp dostu beslenme
Sağlıklı vücut ağırlığını koruma
Düzenli fiziksel aktivite
Stres yönetimi
Yeterli ve kaliteli uyku
Sigaranın bırakılması

Bu değişiklikler yeni damar tıkanıklıklarını önlemeye ve kalp sağlığını uzun vadede korumaya yardımcı olur.

Kardiyak Rehabilitasyon

Kardiyak rehabilitasyon, kalp hastalıklarından veya kalp ameliyatından sonra iyileşen kişiler için uygulanan tıbbi gözetim altında yürütülen bir programdır. Bu programın amacı, kalp ve damar hastalıkları riskini azaltmak için kalp dostu yaşam tarzı değişikliklerini benimsemenize yardımcı olmaktır.

Kardiyak rehabilitasyon programları genellikle şu bileşenleri içerir:

Egzersiz eğitimi
Kalp sağlığını koruyan yaşam tarzı hakkında eğitim
Stresi azaltmaya ve aktif yaşama geri dönmeye yardımcı olan danışmanlık

Kardiyak rehabilitasyon genellikle ayaktan tedavi kliniklerinde veya hastanelerin rehabilitasyon merkezlerinde uygulanır. Sağlık ekibiniz sizin ihtiyaçlarınıza göre özel bir program oluşturur.

Rehabilitasyon sırasında:

Güvenli şekilde egzersiz yapmayı
Fiziksel aktivitenizi nasıl artıracağınızı öğrenirsiniz.

Rehabilitasyon süresi hastanın durumuna bağlıdır.

Kardiyak Rehabilitasyonun Faydaları Kardiyak rehabilitasyon şu açılardan yararlı olabilir:

Sağlığınızı ve yaşam kalitenizi artırmak
Kalp veya göğüs ağrısı için ilaç ihtiyacını azaltmak
Kalp sorunları nedeniyle hastaneye veya acil servise tekrar başvurma riskini azaltmak
Gelecekte oluşabilecek kalp problemlerini önlemek

Kardiyak rehabilitasyonda yapılan kalp dostu yaşam tarzı değişikliklerinin riskleri oldukça düşüktür. Çok nadir durumlarda egzersiz sırasında:

Kas veya kemik yaralanmaları
Hayatı tehdit edebilen kalp ritim bozuklukları gibi ciddi sorunlar ortaya çıkabilir.

Ruh Sağlığınıza Dikkat Edin

Doktorunuz, ruh halinizde veya genel iyilik durumunuzda bir değişiklik olup olmadığını sorabilir. Depresyonun tedavi edilmesi, tam iyileşme şansını artırmak için önemlidir.

Depresyon belirtileriniz varsa doktorunuz sizi bir ruh sağlığı uzmanına yönlendirebilir. Tedavi şunları içerebilir:

Psikolojik danışmanlık
İlaç tedavisi

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

CABG ameliyatından sonra sorunlar ameliyattan kısa süre sonra veya yıllar sonra ortaya çıkabilir. Olası bir komplikasyon, greft damarının plak nedeniyle tekrar tıkanmasıdır. Bu durum kalbe giden kan akımını azaltabilir veya tamamen durdurabilir.

Eğer greft çalışmayı bırakırsa:

Kalp krizi veya başka kalp sorunları gelişebilir ve ek cerrahi müdahale veya PCI (anjiyoplasti ve stent) gerekebilir.

Paylaş