Organ nakli nedir?
Tedavisi mümkün olmayan hastalıklar nedeniyle görev yapamayacak derecede hasar gören organların yerine, canlı veya ölüden alınan sağlam organın, cerrahi işlem sonrası hastaya takılarak hastanın tedavi edilmesine organ nakli denilir. Bunlar için kalp nakli sadece kadavradan (beyin ölümü tespit edilmiş kişi) yapılabilir.
Kimlere Kalp Nakli Yapılır?
Tüm tıbbı tedaviler uygulanmış olmasına rağmen kalp yetersizliğinin son evresine gelmiş ve 1 yıldan daha az yaşam beklentisinde olan 65 yaşın altındaki kalp hastaları kalp nakli adaylarıdır. Daha ileri yaştaki hastaların kronolojik yaştan öte fiziki özellikleri dikkatle değerlendirilerek uygun iseler kalp nakli programına alınabilirler. Kalp nakli gerekliliği en sık koroner damarların tıkanmasına bağlı geçirilmiş krizin neden olduğu geri dönüşü olmayan kalp kasında ciddi ve büyük hasar bulunması veya kardiyomiyopati denilen kalp kasının doğuştan veya bakterilere, virüslere, vb. nedenlere bağlı sonradan ortaya çıkan kalp kasının kasılma gücündeki ileri derecede azalmaya bağlı olarak ortaya çıkar. Diğer nadir görülen nedenler arasında; romatizmal ateş, hipertansiyon, kalp kası hasarına yol açmış kapak hastalıkları, cerrahi olarak düzeltilme imkânı olmayan doğumsal kalp anomalileri, kalp tümörleri, çeşitli hastalıklar sonucu ciddi ritim bozukluğu olan ve bu durumun her türlü ilaç ve pil tedavisine rağmen durdurulamadığı, hayatı tehdit eder bir şekilde devam ettiği hastalar da kalp nakli adaylarıdır.
Herkese Kalp Nakli Yapılabilir mi?
Konusunda uzman hekimlerce kalp yetmezliğindeki hastalara bilinen tüm tedavi yöntemlerinin düşünülmüş, uygulanmış, denenmiş olduğundan emin olunduktan sonra kalp nakli önerilir. Çünkü bu hastalar kalp nakli olmazlar ise kısa bir süre sonra hayatlarını kaybedeceklerdir. Ancak;
- Uzun süre kalp yetmezliğine bağlı olarak tedavi edilemeyen geri dönüşümsüz yüksek akciğer tansiyonu (Pulmoner hipertansiyon=yüksek pulmoner basınç, yüksek pulmoner vasküler rezistans) gelişmiş olan hastalar,
- Vücut kitle indeksi (Body Mass Index) 30 un üzerinde ciddi obezitesi olan hastalar,
- Aktif konrol edilemeyen enfeksiyonu olan hastalar,
- İleri derecede şeker hastalığına (Diyabet Hastalığı) bağlı geri dönüşümsüz diğer organ bozukluğunun (özellikle böbrek yetmezliği) geliştiği hastalarda,
- Tedavisi mümkün olmayan tümöral (kanser) bir hastalığı olan hastalar,
- Ciddi osteoporoz (kemik erimesi)
- Psikiyatrik bozuklukları olan, alkol veya ilaç bağımlılığı olan hastalar kalp nakli yapılması için uygun adaylar değildir.
Kalp Nakli Listesine Nasıl Girilir?
Hastanın tıbbi geçmişini bilen ve takip eden kalp doktoru, hastalığın tedavisi için kalp naklinin gerekli olduğunu düşündüğünde, kalp nakli ve yapay kalp destek sistemleri konseyine sunar. Hastanın tıbbi geçmişi, yapılan tüm tedaviler, son durumu, son tetkikleri, fiziki kapasitesi ve diğer detaylar konuşularak bir ön değerlendirme yapılır. Ardından hastanın durumu, düzenli olarak toplanan kurul tarafından etraflıca değerlendirilir. Yapılması gereken diğer testler ve konsültasyonlar (psikiyatri, endokrinoloji, nefroloji, diş hekimliği vb.) planlanır. Kalp nakli ve yapay kalp destek sistemleri konseyinde tüm bu değerlendirmelerin sonucunda hasta kalp nakline uygun bulunursa, hastanın aciliyetine göre kalp nakli programına alınarak organ bekleme listesine kaydedilir. Kalp nakli için ortalama bekleme süresi acil listesinde bekleyen hastalar için yaklaşık 6-7 aydır.
Kalp Nakli Ameliyatı, Yoğun Bakım ve Sonrası
Organı almaya giden ekip ameliyatta kalbi muayene edip uygun olduğunu belirtmesi ile kalp nakli yapılacak hasta alıcı hastanesinde ameliyata alınır. Böylece operasyon süreci başlamış olur. Hastaya kalp nakli yapılır iken hasta kalp-akciğer makinasına bağlanır. 4 saat içinde organın transferi ve operasyonun yapılması hedeflenir. Bunun için çok iyi bir organizasyona ve konusunda uzman bir ekibe ihtiyaç vardır. Hasta kalp nakli yapıldıktan sonra kalp cerrahisi yoğun bakıma alınır. Hasta ilk 8-24 saat solunum cihazına bağlı olarak kalır. Ret (rejeksiyon) gelişmemesi için hastaya daha ameliyatta iken immünsupresif (bağışıklığı baskılayan) ilaçlar başlanır. Bu ilaçlar verildiği için hasta enfeksiyona çok duyarlıdır. Bu yüzden hastaya olabildiğince dikkatli bakım verilir. Her şey yolunda gider ise hasta genellikle ortalama 3. – 5. gün servis odasına çıkartılır. İlk dönem rejeksiyon yönünden sıkı takip yapılır. Hasta genellikle 20 gün sonra taburcu edilir. Hasta hekimin önerisine göre genellikle ilk 1.,3., 6. ve 12. aylarda kontrole çağrılır.
Kalp Naklinin Sonuçları (Yaşam Beklentisi)
- Kalp nakli ameliyatları son döneme gelmiş ve ilaç ya da cerrahi tedavilere yanıt vermeyecek hastalarda seçkin tedavi yaklaşımı olmayı sürdürmektedir. Organ bağışının sadece ülkemizde değil, kalp naklinde önde gelen ülkelerde bile istenen düzeyde olmayışı, nakil amacıyla kullanılacak kalplerin en verimli şekilde kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Eldeki organların gereksinimi en fazla olan ve en çok yarar görecek alıcılara verilmesi her geçen gün önemini artırmaktadır.
- İmmünosüpresif (bağışıklık) tedavi, immünolojik monitörizasyondaki gelişmeler, sterilizasyon ve enfeksiyon ile mücadele son 20 yıldaki iyi sağkalım sonuçları için köşe taşları olmuştur. Özellikle immünosüpressif tedavideki gelişmeler sonucunda rejeksiyona bağlı ölüm oranları oldukça azalmıştır.
- Dünyada kalp nakli konusunda ileri gelen merkezlerin sonuçlarına bakıldığında kalp nakli sonrasında 1 yıllık sağ kalım %85’in, 5 yıllık sağ kalım %70’in üstündedir. Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi’nde ise bir yıllık %88, beş yıllık %76 ve 10 yıllık sağkalım oranları %54’nin üzerindedir.
Dünyada ve Türkiye’de Kalp Nakli Sayıları ve Organ Bağışı
- Kalp nakline olan ihtiyaç organ temininden fazladır. Amerika’da yaklaşık 5-6 milyon kalp yetmezliği hastası mevcut olup her yıl buna 500 bin hasta eklenmektedir. Kalp nakli bekleyen hasta sayısı ise yaklaşık 25-30 bindir. Ancak yapılan kalp nakli sayısı yaklaşık yılda 2500–3000 (bekleyen hastaların %10-15’i) dir. Hastaların %20-40’ı kalp nakli yapılamadan yaşamlarını kaybetmektedirler.
- Kalp yetmezlikli hastalar için harcanan para ise yaklaşık yılda 34 milyar dolardır. Türkiye’de ise kalp yetmezlikli hasta sayısı yaklaşık 1.5 milyondur. Kalp nakline ihtiyaç duyan hasta sayısı ise yaklaşık 3000-5000’dir. Ancak Ulusal Koordinasyon Merkez (UKM) verilerinde kayıtlarına göre yapılan kalp nakli sayısı ise yılda 50-60 (%1-2) dır.
Çocuk Kalp Nakli
Romatizmal kalp kapak hastalıkları ve doğuştan olan yapısal anomaliler, kalbin iç tabakasının, kalp adalesinin ve kalp zarının doğuştan ve sonradan kazanılmış hastalıkları, ağır kansızlık, fazla kan veya mayi sıvı transfüzyonu ve hormonal sebepler gibi volüm yüklenmesi yapan hastalıklar, diyabetik anne bebeği, kalbin ritim ve iletim bozuklukları gibi pek çok sebep kalp yetmezliğine neden olur. Tüm medikal tedavilere veya doğuştan kalp hastalığına sahip çocuklarda tüm cerrahi düzeltme ameliyatlarına rağmen hastaların kalp yetmezliği düzelmeyebilir. Bu hastalar için kalp nakli veya yapay kalp cihazları hayat kurtarıcı olabilir. Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi’nde çocuk kardiyolojisi ve kalp nakil grubu ile birlikte 2012 yılında çocuk kalp nakli ve yapay kalp cihazı programı başlatıldı. Kliniğimizde her yaş grubundan son dönem kalp yetmezliğindeki hastalara müdahale edilmektedir.
Paylaş
