Beyin Ölümü Nedir?
Beyin ölümü, beyin fonksiyonlarının geri dönüşümsüz olarak kaybolmasıdır. Beyin ölümü gerçekleşen kişide solunum ve dolaşım ancak yoğun bakım koşullarında solunum cihazı gibi destek makinelerine bağlanarak sürdürülebilmektedir. Solunum ve kalp atımları destek makinelerine bağlı olarak sürdürülebilir iken, beyin fonksiyonları sürdürülemez. Bu nedenle beyin ölümü tanısı almış kişilerin hayata dönmesi mümkün değildir!!! Yoğun bakım ünitelerinde verilen tüm tıbbi desteğe rağmen ortalama 24 – 36 saat sonra beyin dışındaki organlar da fonksiyonlarını kaybederler. Beyin ölümünün gerçekleşmesinden sonra bu kişiler kadavra donör olarak adlandırılır. Bu donörlerden en kısa süre içerisinde (organlar fonksiyonlarını kaybetmeden önce) organların alınarak bekleyen hastalara nakledilmesi gereklidir. Beyin ölümü, klinik bir tanıdır ve beyin fonksiyonlarının tam ve geri dönüşümsüz kaybıdır.
Beyin Ölümü ve Organ Bağışı, Organ Dağıtım Hizmetleri ve Esasları, Ulusal Koordinasyon Merkezi ve Bölge Koordinasyon Merkezleri
Beyin ölümü ve organ bağışı (Değişik Başlık: Organ Nakli Yönetmeliği, RG-26/9/2025-33029)
MADDE 8– (1) Beyin ölümüne ek-1’de yer alan kriterler ile Ulusal Organ Nakli ve Bağışı Koordinasyon Sistemi Uygulama Rehberinde yer alan kriterlere uygun olarak biri nöroloji uzmanıveya beyin ve sinir cerrahisi uzmanı, biri de anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı veya yoğun bakım uzmanından oluşan iki hekim tarafından kanıta dayalı tıp kurallarına uygun olarak oy birliği ile karar verilir.
(2) Birinci fıkrada yer alan hekimlerin aynı hastane kadrosunda yer alması zorunlu değildir.
(3) Beyin ölümü teşhisi koyulan vakalar, vakanın bulunduğu hastanede yer alan organ ve doku nakli koordinatörü tarafından yazılım sistemine kayıt edilir ve Bölge Koordinasyon Merkezine bildirilir.
(4) İlgili hastanede organ ve doku nakli koordinatörü bulunmaması durumunda başhekimlik tarafından Bölge Koordinasyon Merkezine bildirim yapılır. Bu durumda ilgili bildirim ve kayıt işlemlerinden Bölge Koordinasyon Merkezi sorumludur.
(7) (Ek:RG-26/9/2025-33029) Ölüden organ bağışına yönelik işlemler Kanunda yer alan usul ve esaslara göre yapılır. Bakanlık elektronik ortamda yapılan bağış beyanlarını kayıt altında tutar ve 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununa uygun olarak saklar. Organ bağışına ilişkin elektronik ortamda yapılan işlemlerde aşağıdaki kurallar uygulanır:
a) Kişilerin elektronik ortamda yapacağı organ bağışına ilişkin işlemler, e-Devlet Kapısı üzerindeki organ bağışı uygulaması veya e-Nabız Sistemi üzerinden gerçekleştirilir.
b) Kişilerin e-Nabız profiline giriş yönteminde, güvenli kimlik doğrulama aracı olarak e-Devlet Kapısı üzerinden giriş veya e-Nabız üzerinden güvenli elektronik imza ya da mobil imza ile giriş yöntemleri kullanılır.
c) Elektronik ortamda yapılan organ bağışına yönelik işlemler, iki aşamalı doğrulama yöntemi ile tamamlanır.
ç) Organ bağışı beyanları, beyan esnasında bağışçı tarafından belirlenen kişilere e-Nabız aracılığıyla bildirilir.
d) Bağışçı, organ bağışına ilişkin beyanını bu fıkrada belirlenen usule tabi olarak değiştirebilir.
(8) (Ek:RG-26/9/2025-33029) Kişi; eşi, reşit çocukları, ana veya babası veya kardeşlerinden birini, bunlar yoksa herhangi bir yakınını organ bağışı ile ilgili iradesini ölümünden sonra ortaya koymak üzere belirleyebilir veya bu kişileri sıralayabilir. Belirlenen kişinin iradesinin ölünün diğer yakınlarının hilafına olması halinde belirlenen kişinin iradesi esas alınır.
(9) (Ek:RG-26/9/2025-33029) Kişinin organ bağışı ile ilgili herhangi bir beyanının olmadığı hallerde, sırasıyla ölüm anında yanında bulunan eşi, reşit çocukları, ana veya babası veya kardeşlerinden birisinin, bunlar yoksa yanında bulunan herhangi bir yakınının muvafakatiyle ölüden organ veya doku alınır.
(10) (Ek:RG-26/9/2025-33029) Organları başkasına nakledilen bağışçıların eş ve birinci derece yakınlarına, organ nakline ihtiyaçları olması halinde acil hastalardan sonra gelmek üzere öncelik verilir.
Beyin Ölümü İle Bitkisel Hayat Arasındaki Fark Nedir ?
Beyin ölümü ile bitkisel hayat kavramları birbirinden farklıdır. En önemli fark, bitkisel hayattaki hastaların solunumlarının devam etmesidir. Bu hastalar aylarca ya da yıllarca yaşamaya devam etmekte ve bazı durumlarda iyileşerek normal yaşamlarına bile geri dönebilmektedir.
Organ Bağışı Nedir?
Kişi hayatta iken, serbest iradesi ile tıbben yaşamı sona erdikten sonra doku ve organlarının başka hastaların tedavisi için kullanılmasına izin vermesidir. 2238 sayılı yasaya göre 18 (on sekiz) yaşından büyük ve akli dengesi yerinde olan herkes organlarının tamamını veya bir bölümünü bağışlayabilir.
Organ bağışında bulunan kişinin organlarının hangi durumda ve nasıl alınacağı “Organ ve Doku Alınması, Saklanması ve Nakli Hakkında Kanun’da açıkça belirtilmektedir.
Organ Bağışı Nerelere Yapılır ?
- E-Devlet üzerinden
- Sağlık Müdürlüklerine
- Hastanelere
- Emniyet Müdürlüklerine (Ehliyet Alımı Sırasında)
- Organ Nakli Yapan Merkezlere
- Organ nakli ile ilgilenen vakıf, dernek vb. kuruluşlara organ bağışı işlemi yapılabilir.
Organ bağışının dini yönden sakıncası var mı?
- Organ bağışının dini yönden sakıncası yoktur. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu 6.3.1980 tarih ve 396/13 sayılı kararı ile organ naklinin caiz olduğunu açıklamıştır.
- Diyanet İşleri Başkanı Görmez, “Dini, ilmi, tıbbi, hukuki şartlar yerine geldikten sonra bizim organlarımızı bağışlamamız candan cana giden en büyük sadakadır” dedi.
- Kuran-ı Kerim’de de “Kim bir insana hayat verirse onun tüm insanlara hayat vermişçesine sevap kazanacağı” beyan olunmaktadır. (Maide Suresi, Ayet 32)
Bağışlanan organlar kimlere nakledilir?
Organ alacak hastalar öncelikle:
- Kan grubu ve doku grubu uyumu,
- Yaş,
- Boy,
- Kilo gibi kriterlere
- Tıbbi aciliyet durumuna göre belirlenir.
Organ ve doku nakli, canlıdan ve kadavradan olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilebilmektedir.
CANLIDAN ORGAN NAKLİ: Alıcının dördüncü dereceye kadar (4. derece dahil) akrabalarından yapılabilmektedir. Akraba dışı organ nakilleri, Organ Nakli Merkezindeki Yerel Etik Kurulun değerlendirmesi sonucunda yapılmaktadır.
Kadavra donör (verici): Yoğun bakımda tedavisi devam ederken, beyin ölümü denilen geri dönüşümsüz beyin hasarı gelişmiş hastaların organları bağışlandığı takdirde bunlar kadavra donör olarak tanımlanmaktadır.
Canlı donör (verici): Sağlıklı organlarından birini veya bir kısmını kendi sağlığını ve yaşam kalitesini bozmamak şartı ile ihtiyacı olan başka bir insana bağışlayan kişidir. Bu durumda onay erişkinse kendisinden çocuksa ebeveynlerinden alınır. Organ nakli gereken hastanın eşi veya yakın akrabaları, doku, kan grubu uyumu mevcut ise organ bağışında bulunabilmektedir; bunlar canlı donör olarak tanımlanmaktadır. Böbrek ve karaciğer canlıdan nakil yapılabilen organlardır
Paylaş
